قالب وردپرس

کرنای خانه یا کعبه زرتشت

کرنای خانه یا کعبه زرتشت
کرنای خانه یا کعبه زرتشت
کرنای خانه یا کعبه زرتشت

کرنای خانه یا کعبه زرتشت

کرنای خانه یا کعبه زرتشت::

کعبهٔ زرتشت نام بنای سنگی چهارگوش و پله‌داری در محوطهٔ نقش رستم در کنارروستای زنگی‌آباد شهرستان مرودشت فارس در ایران است.

محوطهٔ نقش رستم علاوه بر بنای مذکور،یادمان‌هایی از عیلامیان، هخامنشیان و ساسانیان را نیز درخود جای داده‌است.

کرنای خانه یا کعبه زرتشت

فاصلهٔ کعبهٔ زرتشت تا کوه،۴۶ متر است و دقیقاً روبه‌روی آرامگاه داریوش دوم قراردارد و شکلش مکعب مستطیل است و تنهایک در ورودی دارد.

جنس مصالح این بنا از سنگ آهک سفید می‌باشد و بلندی آن حدود ۱۲ متر است که با احتساب پله‌های سه‌گانه به ۱۴٫۱۲ متر می‌رسد و ضلع هر قاعدهٔ آن، حدود ۷٫۳۰ متر درازا دارد. در ورودی آن به وسیلهٔ پلکانی سی پله‌ای از جنس سنگ به درون اتاقک آن راه می‌یابد. قطعات سنگ‌ها به صورت مستطیلی شکل است و بدون استفاده از ملات، روی هم گذاشته شده‌اند که اندازهٔ سنگ‌ها از ۰٫۴۸×۲٫۱۰×۲٫۹۰ متر تا۰٫۵۶×۱٫۰۸×۱٫۱۰ متر متفاوت است و با بست‌های دُم‌چلچله‌ای به‌هم وصل شده‌اند. این بنا در دورهٔ هخامنشی ساخته شده و از نام بنا در آن دوران اطلاعی در دست نیست ولی در دورهٔ ساسانی به آن بُن خانک گفته می‌شده و نام محلی این بنا هم، کُرنای‌خانه یانقاره‌خانه بوده و اصطلاح کعبهٔ زرتشت در دوران اخیر و از حدود قرن چهاردهم میلادی به این بنا اطلاق شده‌است.

کرنای خانه یا کعبه زرتشت

دربارهٔ کاربرد این اتاقک، دیدگاه‌ها و تفسیرهای متفاوتی ارائه شده‌است و نمی‌توان هیچ‌کدام از آن‌ها را به قطعیت پذیرفت؛ چنانکه برخی این برج را آتشگاه و آتشکده می‌دانند و معتقدند که این بنا، مکان روشن کردن آتش مقدس و محلی برای عبادت بوده‌است اما عده‌ای دیگر با ردّ آتشگاه بودن آن، این بنا را به دلیل شباهتش به آرامگاه کورش بزرگ و برخی از آرامگاه‌های لیکیه و کاریا، آرامگاه یکی از شاهان یا بزرگان هخامنشی می‌دانند و برخی دیگر از ایران‌شناسان این اتاقک سنگی را بنایی جهت نگهداری اسناد و کتاب‌های مقدس دانسته‌اند اما اتاقک کوچک کعبهٔ زرتشت برای نگاهداری کتابهای دینی‏ و اسناد شاهی بسیار کوچک است. البته نظریات دیگری همچون معبدی برای ایزد آناهیتا و یا تقویم آفتابی هم ذکر شده‌است که کمتر مورد توجه هستند.

 

بر بدنهٔ شمالی، جنوبی و خاوری این برج، سه کتیبه به سه زبان پهلوی ساسانی،پهلوی اشکانی و یونانی در دورهٔ ساسانیان نوشته شده‌است.که یکی به شاپور اول ساسانی و دیگری به موبد کرتیر تعلق دارند و چنانکه والتر هنینگ گفته‌است، «این کتیبه‌ها مهم‌ترین سند تاریخی از دورهٔ ساسانی می‌باشند.» ساختمان کعبهٔ زرتشت از نظر تناسب اندازه‌ها، خطوط و زیبایی خارجی، بنای زیبایی است که از نظر اصول معماری نمی‌تواند مورد ایراد قرار گیرد.

اصطلاح کعبهٔ زرتشت، جدید و غیرعلمی است و سابقهٔ آن به حدود قرن چهاردهم میلادی می‌رسد.

نام محلی این بنا، کُرنای خانه یا نقاره خانه بود و اروپائیان به دلیل آنکه درون این بنا از دود سیاه شده بود، آن‌را مکان ویژهٔ پرستش آتش دانستند و چونزرتشتیان را به اشتباه، آتش‌پرست می‌خواندند، اینجا را هم بدانان نسبت داده و آتشگاه زرتشیان نامیدند و این تعبیر به دلیل آنکه شکل بنا مکعبی بود و سنگ‌های سیاهی که در زمینهٔ سفید دیوارهای آن نشانده شده، یادآور حجرالاسود کعبهٔ مسلمانان بود، به کعبهٔ زرتشت معروف گشت.

دانشنامه ایرانیکا دربارهٔ نام این بنا چنین توضیح داده‌است:

«کعبهٔ زرتشت نامش را احتمالاً در قرن چهاردهم میلادی کسب کرده‌است یعنی زمانی که محوطه‌های باستانی ویران‌شده در سرتاسر ایران به شخصیت‌هایی از قرآن یا شاهنامه ربط داده می‌شدند. این نام به این معنی نیست که آنجا مقبرهٔ زرتشتبوده‌است و هیچ گزارشی هم مبنی بر سفر حجاج برای زیارت به آنجا وجود ندارد.»

 

به واسطهٔ کشف سنگ‌نبشتهٔ کرتیر بر دیواره‌های آن، دانسته شده که نام این بنا در دورهٔ ساسانی بُن خانک به معنای خانهٔ بنیادی بوده‌است چنانکه در متن سنگ‌نوشته آمده‌است:«این خانهٔ بنیادی به شما تعلق خواهد داشت، به‏ بهترین وجهی که صلاح می‌دانید رفتار کنید، که موجب خشنودی خاطر خدایان و خاطر ما [مقصود شاپور یکم است] باشد.» از نام این بنا در دوره‌های پیشین‌تر آگاهی بیشتری در دست نیست.

کرنای خانه یا کعبه زرتشت

 کتیبه شاپور یکم بر کعبه زرتشت – نسخهٔ پهلوی اشکانی کتیبهٔ شاپور

کرنای خانه یا کعبه زرتشت

ابن بلخی نام محوطهٔ نقش رستم و کوه آن را کوه نبشت (کوه نبشته‏ها) ذکر کرده و دلیل این نامگذاری را این دانسته که کتاب اوستا در آنجا نگاهداری‏ می‌شده‌است.

اصطلاح دژنبشت یا دژ کتیبه‏ ها ممکن است برای بنای کعبهٔ زرتشت مورد استعمال واقع‏ شده باشد.

 

در گذشته این گونه می پنداشتند كه “كعبه زرتشت” محل نگهداری اوستا و دیگر كتب مقدس ایران باستان بود، اما به تازگی فرضیه ای مطرح شد كه به نظر می رسد از دیگر فرضیه ها قوی تر است.

این بنا فقط یک ورودی بالاتر از سطح زمین دارد كه با یك پلكان ، دسترسی به آن ممكن می شود. تا سال ۱۳۱۶شمسی، یک سوم پائینی بنا در زمین دفن شده بود و تنها در این سال و با آغاز کاوش های باستان‌شناسی بود که مشخص شد كه بنا در سه سمت خود (به جز ورودی) دارای سکّوست .

 

همچنین در درگاه ورودی، جای چرخش پاشنه دری سنگین و ضخیم، نشان از در بسته بودن بنا دارد. همه ساختمان بنا، از سنگ آهکی سفید و سیاه ساخته شده ‌است.

 

كعبه زرتشت و كاربردی مشخص

درباره کاربرد این بنا، دیدگاه های گوناگونی بیان شده ‌است و تا کنون کاربرد بی شک و تردید آن، کشف نشده است .

بخشی از کاربردهایی كه درباره این بنا حدس زده شده است، چنین اند :

– آرامگاه همیشگی داریوش که بعدها از آن صرف نظر كرده اند .

– آرامگاه موقت ( فقط تا پوسیده شدن اجساد)

– جایگاه آتش مقدس ( آتشگاه)

– جایگاه نگهداری اوستا و کتب دینی

– جایگاه پرچم‌ های شاهی

 

نظریه ای تازه در خصوص كاربرد كعبه زرتشت

رضا مرادی غیاث آبادی، پژوهشگر ایرانی که تحقیقات فراوانی در زمینه ایران باستان داشته ‌است، نتیجه کشف خود را در کتابی به نام “نظام گاه شماری در چارطاقی های ایران” توسط انتشارات “نوید شیراز” به چاپ رسانده و راز این بنا را منتشر کرده ‌است.

بیشترین گمانه زنی كه در خصوص كاربرد ” كعبه زرتشت ” انجام می شد این بود كه این بنا، محل نگهداری کتاب اوستا و اسناد حکومتی یا محل گنجینه دربار و یا آتشکده معبد بوده ‌است؛ اما طبق نظر غیاث، این بنا با مقایسه با تمام بناهای گاه شماری (تقویم) آفتابی در سراسر جهان؛ پیشرفته ترین، دقیق ترین و بهترین بنای گاه شماری آفتابی جهان بوده است.

کرنای خانه یا کعبه زرتشت

تمام بناهای گاه شماری آفتابی در جهان فقط می توانند روزهای خاصی از سال (مانند روزهای سرفصل) را مشخص کنند و حتی با سال خورشیدی هم تنظیم نیستند؛ اما این بنا با دقت و علمی که در ساخت آن اجرا شده، قادر است بسیاری از جزئیات روزهای مختلف سال و ماه ها را مشخص کند .

زرتشتیان بااستفاده ازاین بنا می توانستند بسیاری ازمناسبت ها و جشن های سال را روزبه روزدنبال کنند و اززمان دقیق آنهاآگاه شوند.

طبق این نظریه؛ این بنا، یک گاه شمار تمام سنگی ثابت در جهان است که به نظر می رسد سازندگان آن بر نکات علمیِ جغرافیایی ، نجومی ، سال کبیسه ، انحراف کره زمین نسبت به مدار خورشید، تفاوت قطب مغناطیسی با قطب جغرافیایی، مسیر گردش زمین به دور خورشید مسلط بودند تا بتوانند 500 سال پیش از زادروز مسیح، چنین اثر دقیقی را ایجاد كنند .

حال آنکه کروی بودن کره زمین و گردش زمین به دور خورشید، در چهارصد سال اخیر در اروپا کشف شد.

منبع:aufo.persianblog.ir

برچسب ها

ممکن است به این موارد نیز علاقه مند باشید:

0 دیدگاه در “کرنای خانه یا کعبه زرتشت”

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

هفده − چهار =

قالب وردپرس